IPF : มูลนิธิชนเผ่าพื้นเมืองเพื่อการศึกษาและสิ่งแวดล้อม
IPF : มูลนิธิชนเผ่าพื้นเมืองเพื่อการศึกษาและสิ่งแวดล้อม
เมื่อวันที่ 4 เมษายน 2569 คณะผู้แทนจากสำนักงานปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สป.ทส.) ลงพื้นที่อำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อติดตามผลการดำเนินงานของโครงการ Inclusive Conservation Initiative (ICI) ซึ่งเป็นโครงการความร่วมมือระดับนานาชาติที่เน้นการมีส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่นและกลุ่มชาติพันธุ์ในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ
ในการนี้ มูลนิธิชนเผ่าพื้นเมืองฯ (IPF) ซึ่งเป็นสำนักงานประสานงานโครงการ ICI พร้อมกับภาคีประกอบด้วย มูลนิธิภูมิปัญญาชาติพันธุ์, สมาคมปกาเกอะญอเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน และตัวแทนภาครัฐในพื้นที่ทั้งอุทยานแห่งชาติออบหลวง ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงขุนแปะ ได้ร่วมกับกลุ่มอนุรักษ์บนพื้นที่สูงอำเภอจอมทองรายงานความก้าวหน้าและแลกเปลี่ยนแนวทางการจัดการป่าโดยชุมชน
กิจกรรมดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงความร่วมมืออันเข้มแข็งของพี่น้องกลุ่มชาติพันธุ์ปกาเกอะญอ ที่นำภูมิปัญญาดั้งเดิมมาปรับใช้ร่วมกับหลักการจัดการสมัยใหม่ โดยมีการจัดสรรเวรยามและแนวเขตการป้องกันไฟอย่างเป็นระบบ ส่งผลให้สามารถรักษาพื้นที่ป่าต้นน้ำและลดความเสี่ยงจากไฟป่าได้อย่างมีประสิทธิภาพ และที่สำคัญได้ให้ความสำคัญกับบทบาทหญิงชายในการทำงานร่วมกัน ซึ่งในพื้นที่มีการผลักดันกลุ่มสตรีอนุรักษ์ให้มีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจบนฐานภูมิปัญญาและวัฒนธรรม ซึ่งจะส่งผลต่อกิจกรรมอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมที่ดีในอนาคต
การประชุมปรึกษาหารือถึงแนวทางการสนับสนุน
การท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรมชาวมานิในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาบรรทัด
เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาบรรทัด ร่วมกับคณะกรรมการพื้นที่คุ้มครองวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์มานิ และมูลนิธิชนเผ่าพื้นเมืองฯ เปิดวงหารือวางระเบียบท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม มุ่งปกป้องอัตลักษณ์และสร้างรายได้ยั่งยืนให้ชาวมานิภายใต้กฎหมายใหม่
เมื่อวันที่ 13 มีนาคม 2569 ณ ห้องประชุมหน่วยพิทักษ์ป่าโตนเต๊ะ อำเภอปะเหลียน จังหวัดตรัง ได้มีการประชุมปรึกษาหารือถึงแนวทางการสนับสนุนการท่องเที่ยวเชิงนิเวศวัฒนธรรมชาวมานิในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาบรรทัด เพื่อปรับเปลี่ยนบทบาทกลุ่มชาติพันธุ์จาก "ผู้บุกรุก" สู่การเป็น "หุ้นส่วน" ในการจัดการทรัพยากร ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองและส่งเสริมวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์ พ.ศ. 2568 และ พ.ร.บ. สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562
การประชุมในครั้งนี้มุ่งเน้นการแก้ปัญหาวิกฤตอัตลักษณ์ของชาวมานิกว่า 400 คน ที่กำลังเปลี่ยนจาก "คนหาของป่า" ไปเป็น "แรงงานรับจ้าง" ซึ่งเสี่ยงต่อการสูญเสียภูมิปัญญาดั้งเดิม โดยมีเป้าหมายหลัก 4 ด้าน คือ:
จัดระเบียบการท่องเที่ยว: ควบคุมไม่ให้การท่องเที่ยวรบกวนความเป็นส่วนตัวและความเชื่อดั้งเดิมของชาวมานิ
กลไกบริหารจัดการร่วม (Co-management): สร้างความชัดเจนในการทำงานร่วมกันระหว่างรัฐและชุมชนในพื้นที่อนุรักษ์
เศรษฐกิจฐานชีวภาพ: ส่งเสริมรายได้ที่สอดคล้องกับวิถีธรรมชาติและมีความยั่งยืน
การพิทักษ์ป่าอย่างมีส่วนร่วม: ดึงกลุ่มชาติพันธุ์เข้ามาเป็นกำลังสำคัญในการเฝ้าดูแลระบบนิเวศป่าดิบชื้น
โครงการนี้ได้รับการสนับสนุนจาก โครงการริเริ่มอนุรักษ์แบบมีส่วนร่วมอย่างครอบคลุม (ICI) เพื่อบูรณาการแผนแม่บทพื้นที่คุ้มครองวิถีชีวิตกลุ่มชาติพันธุ์มานิแห่งเขาบรรทัด (ค.ม.ท.) ให้เป็นโมเดลต้นแบบที่สมดุลระหว่างการคุ้มครองสิทธิทางวัฒนธรรมและการรักษาความหลากหลายทางชีวภาพตามมาตรฐานสากล
โครงการติดตามและประเมินผลการดำเนินงานโครงการ ICI พื้นที่ภาคใต้
(PMB Onsite Monitoring)
โครงการริเริ่มการอนุรักษ์แบบมีส่วนร่วมอย่างครอบคลุม Inclusive Conservation Initiative (ICI) เป็น ความร่วมมือที่มุ่งเน้นการเสริมสร้างขีดความสามารถของชุมชนชาติพันธุ์และชนเผ่าพื้นเมืองในการรับมือกับการ เปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ โดยใช้แนวทางการพัฒนาที่ตัองอยู่บน ฐานองค์ความรู้และภูมิปัญญาท้องถิ่น
การมีส่วนร่วมของชุมชนชนเผ่าพื้นเมืองและภาคส่วนที่เกี่ยวข้องในการหนุน เสริมการบริหารจัดการทรัพยากรและความหลากหลายทางชีวภาพอย่างยั่งยืน เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและสามารถตรวจสอบได้อย่าง.โปร่งใส จึงมีการจัด กิจกรรม “ติดตามและประเมินผล (PMB Onsite Monitoring)” ขึ้นในพื้นที่ภาคใต้
โดยมีคณะกรรมการบริหาร โครงการเข้าร่วมลงพื้นที่เพื่อติดตามผลการดำเนินกิจกรรมของมูลนิธิชนเผ่าพื้นเมืองฯ และเครือข่ายในช่วงไตรมาส ที่ 1–2 ของปี พ.ศ. 2568 กิจกรรมนี้เปิดโอกาสให้เจ้าหน้าที่ภาคสนาม แกนนำชุมชน และเครือข่ายพี่เลี้ยงจาก 9 ทับ ได้รายงาน ความคืบหน้า แสดงหลักฐานการดำเนินงาน และสะท้อนประเด็นปัญหาหรือข้อเสนอแนะต่อคณะกรรมการโดยตรง เพื่อใช้เป็นแนวทางในการพัฒนา ปรับปรุง และเสริมพลังการทำงานร่วมกันในระยะต่อไป
วันพฤหัสบดี ที่ 10 กรกฎาคม 2568
น. สถานที่: กุ้งรีสอร์ท ต.ปาล์มพัฒนา อำเภอมะนัง จังหวัดสตูล
สานสัมพันธ์ สืบสานวัฒนธรรมมานิ: ร่วมมือสร้างอนาคตที่ยั่งยืนในป่าเขาบรรทัด
เมื่อวันที่ 18-19 มกราคม 2568 ที่ผ่านมา ทางมูลนิธิชนเผ่าพื้นเมืองเพื่อการศึกษาและสิ่งแวดล้อม ได้ร่วมกับกรมอุทยาน สัตว์ป่าและพันธุ์พืช โดยเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาบรรทัด ได้จัดให้มีกิจกรรม “สานสัมพันธ์ สืบสานวัฒนธรรมกลุ่มชาติพันธุ์มานิ ด้วยการริเริ่มการอนุรักษ์แบบมีส่วนร่วมอย่างครอบคลุม” ณ หน่วยพิทักษ์ป่าโตนเต๊ะ อำเภอปะเหลียน จังหวัดตรัง
ทั้งนี้เพื่อเป็นการสนับสนุนให้ชาวมานิที่กระจายอยู่ในพื้นที่ป่าเขาบรรทัด 11 กลุ่ม ประมาณ 200 คน ได้มาพบปะ ปรึกษาหารือกันถึงทิศทางการอยู่อาศัยและทำกินในผืนป่าเขาบรรทัดต่อไปอย่างมั่นคงและยั่งยืน
โดยในค่ำคืนของวันที่ 18 มกราคม ทางนายชวน หลีกภัย อดีตนายกรัฐมนตรีและประธานรัฐสภา 2 สมัย และปัจจุบันท่านดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร พรรคประชาธิปัตย์ ซึ่งท่านเป็นผู้อาวุโส เป็นที่เคารพนับถือของชาวตรังและภาคใต้ ได้ให้เกียรติมาให้กำลังใจและพูดคุยกับชาวมานิในบรรยากาศที่สบายๆ เป็นกันเองอย่างมาก ทั้งนี้ท่านยังได้มอบผ้าห่มให้กับชาวมานิจำนวน 200 ผืน เพื่อใช้บรรเทาความหนาวเย็นด้วย
โดยทางคณะผู้จัดงานและชาวมานิได้ร่วมกันยื่นหนังสือให้กับท่านในฐานะสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและเป็นผู้มีประสบการณ์ในการบริหารราชการแผ่นดิน ได้ช่วยผลักดันให้กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมสนับสนุนช่วยผลักดันให้ชาวมานิสามารถดำรงชีวิตตามวิถีวัฒนธรรมดั้งเดิมได้อย่างเหมาะสม นอกจากนี้ยังมุ่งสร้างเครือข่ายความร่วมมือที่เข้มแข็งระหว่างหน่วยงานรัฐและชุมชน เพื่อให้เกิดการจัดการทรัพยากรธรรมชาติป่าภายในพื้นที่อนุรักษ์ได้รับการฟื้นฟูอย่างสมดุลและอย่างยั่งยืน และ“เราหวังว่าสิ่งนี้จะเป็นจุดเริ่มต้นของการผสมผสานวิถีชีวิตดั้งเดิมและการพัฒนายั่งยืนอย่างแท้จริง”
เตรียมแผนการพัฒนาพื้นที่เรียนรู้ทางวัฒนธรรมมานิ 11 ชุมชน 4 จังหวัด (พัทลุง ตรัง สตูล และสงขลา)
เมื่อวันเสาร์ที่ 9 มีนาคม 2567 มูลนิธิชนเผ่าพื้นเมืองเพื่อการศึกษาและสิ่งแวดล้อม (ม.ก.ส.)ได้รับการสนับสนุนจากกองทุนสิ่งแวดล้อมโลก (GEF-7) ให้ดำเนินโครงการ Inclusive ConservationInitiative (ICI) กับชนเผ่าพื้นเมืองมานิ 4 จังหวัดภาคใต้ ประกอบด้วยพัทลุง ตรัง สตูล และสงขลา
โดยมีตัวแทนชนเผ่าพื้นเมืองมานิและพี่เลี้ยง กว่า 25 คน เข้าร่วมการประชุม
เพื่อทำความเข้าใจโครงการ วัตถุประสงค์ และเป้าหมายโดยรวม รวมถึงเข้าใจแนวคิด หลักการ และแนวทางดำเนินการพัฒนาพื้นที่เรียนรู้ทางวัฒนธรรมมานิ
ในส่านของช่วงบ่ายมีการรับฟังข้อเสนอแนะของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต่อแนวทางพัฒนาพื้นที่เรียนรู้วัฒนธรรมมานิและการจัดทำแผนการสำรวจพื้นที่เรียนรู้ทางวัฒนธรรมมานิ ซึ่งได้รับความสนใจจากผู้เข้าร่วมประชุมเป็นอย่างมาก รวมถึงมีข้อเสนอดีๆจากตัวแทนแต่ละที่ ณ ห้องประชุมองค์การบริหารส่วนตำบลทุ่งนารี อ.ป่าบอน จ.พัทลุง